ایران، دستورالعمل استفاده. بخش اول

خوشا شیراز و وضعِ بی‌مثالش

خداوندا نگه دار از زَوالش

به شیراز آی و فیضِ روحِ قدسی

بجوی از مردمِ صاحب کمالش.

این بیت های شاعر بزرگ پارسی‌ سعدی شیرازی به نوعی نشانه دیدار هیئت دانشگاه معدن سن پترزبورگ از دانشگاه شیراز شد. و علیرغم اینکه سرگئی یسنین نوشته بود «شیراز هر چقدر زیبا باشد بهتر از گستره ریازان نیست»،اما در واقع شهری که بیش از 3000 سال قدمت دارد یعنی شیراز واقعاً زیبا است.

تنها چیزی که آن را خراب می کند ترافیک دیوانه کننده اتومبیل است که در مقایسه با آن ترافیک سن پترزبورگ و مسکو بزرگراه های متروک هستند. قاعدتاً هر خانواده ایرانی دو ماشین دارد که یکی از آنها اغلب ساخت داخل است. شما شاهد هیچ تبعیض جنسینی در خیابان ها نیستید.

و «رنگ‌آمیزی» هالیوودی و خبری که ایرانی‌ها را به‌عنوان ملتی بی‌نهایت تهاجمی معرفی میکند، از همان دقایق اولیه با دیدن چهره‌های خندان و صمیمیت فوق‌العاده‌شان نسبت به مهمانان شکسته می‌شود.

و این یک پرتره مادام العمر است:

و این واکنشی است به هیئت گورنی با لباس فرم:

شیراز به نوعی نماد مقاومت ایرانیان در برابر تحریم های غرب است. اینجاست که ضرب المثل ملی کشور «اگر فردا با دیوار سیمانی محصور شویم، باز هم در باغ شکوفه خود زنده می‌مانیم» به وجود آمد.

جالب اینجاست که جوزپ بورل نویسنده اولیه این اصل در مورد اروپا به عنوان یک باغ شکوفه نیست. این مقایسه اولین بار در پیام آیت الله خمینی به میخائیل گورباچف در اول ژانویه 1989 شنیده شد:

«البته روش های غلط و اقدامات نادرست رهبران کمونیست سابق در عرصه اقتصاد باعث شده است که باغ شکوفه غرب بر شما ظاهر شده و شما را مجذوب خود کرده است، اما بدانید که حقیقت آنجا نیست. شما در این مرحله آرزو دارید که فقط گره مشکلات اقتصادی سوسیالیسم و کمونیسم را بگشایید و برای این منظور به مراکز سرمایه داری در غرب روی آورید، نه تنها در درمان بیماری های جامعه خود ناکام خواهید بود، بلکه به آن دچار خواهید شد. نقطه ای که دیگران مجبور خواهند شد اشتباهات شما را تصحیح کنند، زیرا اگر مارکسیسم اکنون در مشکلات اقتصادی خود به بن بست رسیده است، دنیای غرب در همان مشکلات غوطه ور است، فقط به شکلی دیگر و در حوزه های دیگر. مراقب باشید که با تخریب بنای توهمات مارکسیستی، اسیر غرب و شیطان بزرگ نشوید.

آری، تاریخ همه چیز را در جای خود قرار داده است. و همیشه اولویت خرد را بر احساس نشان می دهد. و امروز مهندسان روسی به ایران می‌روند تا بفهمند چگونه کشوری که چهل سال تحت تحریم‌های شدید غرب بوده است، نه تنها زنده می‌ماند، بلکه در صنعت مستقل خود که به معنای واقعی کلمه همه چیز را به جز موز تولید می‌کند، موفق است و همچنین نظام آموزشی خود، بیش از همه، بر تقویت حاکمیت متمرکز است.

با دانشگاه شیراز آشنا شوید:

این دانشگاه نسبتاً جوان است و بر مبنای یک کالج در سال 1946 تأسیس شده است. طبق رتبه بندی جهانی، این دانشگاه در بین سه دانشگاه برتر کشور قرار دارد. مساحت دانشگاه 3000 هکتار است. 17000 دانشجو، 700 عضو هیئت علمی، 19 دانشکده، 76 گروه و 430 رشته تخصصی. از علوم انسانی و رشته های پزشکی گرفته تا فیزیک هسته ای، فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی. از نانو و بیوتکنولوژی تا اپتوالکترونیک. از امنیت سایبری گرفته تا دامپزشکی. همچنین توجه ویژه ای به تخصص نفت و گاز و معدن می شود.

ایران هفت درصد از منابع معدنی جهان را در خود جای داده است. ارزش کل ذخایر قطعی 770 میلیارد دلار است.

ایران امروزه در میان کشورهای تولیدکننده نفت جهان قرار دارد. بر اساس بررسی آماری BP World Energy در سال 2022، تولید نفت ایران تا سال 2021، 167.7 میلیون تن بوده است. (در مقایسه، فدراسیون روسیه - 536.4 میلیون تن، عربستان سعودی - 515 میلیون تن، امارات - 164.4 میلیون تن، عراق - 200.8 میلیون تن). ایران از نظر تولید گاز طبیعی (256.7 میلیارد مترمکعب) در رتبه سوم جهان قرار دارد و تنها پس از فدراسیون روسیه (701.7 میلیارد متر مکعب) و ایالات متحده (934.2 میلیارد متر مکعب) قرار دارد.

قبل از سفر به ایران، گروه اعزامی از سنت پترزبورگ یک جلسه طوفان فکری سنتی داشتند که در آن هر یک از 18 عضو هیئت برنامه کاری خود را تشریح کردند. در ابتدا رئیس هیئت، مارات روداکوف، مدیر موسسه برنامه های آموزشی هدفمند دانشگاه معدن سن پترزبورگ گزارشی از وضعیت منابع طبیعی کشور ارائه کرد.

- مارات روداکوف:

هم در فدراسیون روسیه بر اساس قانون فدرال «در مورد منابع طبیعی» و هم در ایران، مواد معدنی دارایی دولتی است.

تا جایی که به تولید گاز طبیعی مربوط می شود، وضعیت تا حدودی متفاوت است. به عنوان مثال در ایران این در انحصار شرکت های دولتی است. شرکت‌های خصوصی در آنجا فقط مجاز به تولید تجهیزات،ارایه خدمات و تعمیرات هستند. در روسیه، همراه با گازپروم، که سهام آن متعلق به دولت است، نواتک نیز در بازار حضور دارد.

تولید و پالایش نفت در جمهوری اسلامی نیز تقریباً به طور کامل توسط شرکت های دولتی مانند شرکت ملی نفت ایران و شرکت های تابعه آن از جمله شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب ایران (NISOC)، اروندان و شرکت نفت فلات قاره ایران و تعدادی دیگرانجام می شود . شرکت های خصوصی بیش از 1-2٪ از تولید هیدروکربن های مایع را تشکیل نمی دهند و آنها باید تمام نفت تولیدی خود را به دولت بفروشند - این تعهد در سطح قانون گذاری برای آنها ایجاد شده است. چنین قوانین تجاری به تهران بصورت رسمی اجازه می دهد تا منابع مالی دریافتی از فروش مواد معدنی و همچنین محصولات تصفیه شده خود را متمرکز کند.

گل سرسبد پالایشگاه های ایران آبادان است که یکی از بزرگترین پالایشگاه های جهان با ظرفیت 420 هزار بشکه نفت در روز است. لازم به ذکر است که دولت ایران در حال اجرای استراتژی توسعه صنعت برای سال 2021-2026 است که بر اساس آن تا پایان دوره پنج ساله جاری حجم پالایش طلای سیاه باید به حدود 3 میلیون بشکه درهر روز برسد.

علاقه به کسب درآمدهای صادراتی از فروش گاز طبیعی، نفت و فرآورده های نفتی و همچنین تقاضای زیاد آنها از کشورهای همسایه، ایران را به توسعه شدید حمل و نقل خط لوله برانگیخته است.

بزرگترین مصرف کنندگان متان تولید شده در جمهوری اسلامی عراق، ترکیه، پاکستان و تاجیکستان هستند. علاوه بر این، تهران ناوگان نفتکش خود را دارد که قادر به انتقال حجم نفت مورد نیاز شرکای خود میباشد. چین، خریداراصلی نفت ایران است. ایالات متحده تلاش های زیادی برای تغییر وضعیت انجام می دهد، اما قادر به جلوگیری از آن نیست.

- مارات روداکوف:

رسالت دانشگاه‌های فنی در ایران تربیت نیروی انسانی برای صنعت کشورشان است، دانشگاه معدن سن پترزبورگ نیز به ویژه در حال حاضر در چارچوب طرح آزمایشی بهبود ساختار دانشگاه‌ها مشغول انجام یک کار مشابه است. آموزش مهندسی تخصصی در روسیه. هدف مشترک ما حفظ تداوم نسل ها در بخش واقعی اقتصاد ملی و در تولید است که چشم انداز بزرگی را برای همکاری متقابل سودمند ما نشان می دهد.» .

علیرغم فشار تحریم ها، آموزش و تحقیقات علمی دانشجویان در جمهوری اسلامی با تجهیزات مدرن انجام می شود. به عنوان مثال، آزمایشگاه تحقیقات نفتی دانشکده نفت و گاز از ابزارهای شرکت معروف فرانسوی «VINCI» استفاده می کند.

با این حال، تحولات جدی نیز در تولیدات داخلی وجود دارد. شرکت‌های صنعتی که توسط دانشگاه راه اندازی شده‌اند در حال بهبود دستگاه‌های باقی مانده هستند، زمانی حتی تدریس در اینجا منحصراً به زبان انگلیسی انجام می‌شد.

دیر رسیدن بهتر از هرگز نرسیدن است. 40 سال تحریم های ضدایرانی، تجربه ارزشمندی از بقا و درک تقاضای شدید برای آموزش مهندسی به کشور داده است. ایران در این زمینه چیزهای زیادی برای یادگیری دارد. البته ما نیز چیزهای زیادی برای آموزش به شرکای آینده خود داریم. به هر حال، توسعه فناوری روسیه در تعدادی از زمینه ها در سطح بالاتری قرار دارد.

"با هم ما قوی تر هستیم". این گفته ولادیمیر لیتویننکو، رئیس دانشگاه معدن کاترین کبیر در سن پترزبورگ با محمد موذنی، رئیس دانشگاه شیراز مشترک است.

کار هیئت دانشگاه معدن یک هفته به طول انجامید. مباحث استانداردهای آموزشی و رویکردهای علمی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت، سمینارهای مشترک متعددی برگزار شد و نقاط ارتباطی با وزارتخانه ها و شرکت های صنعتی متخصص در معدن و نفت شناسایی شد. این مباحث در چندین مقاله آینده مورد بحث قرار خواهند گرفت.