رتبهبندی موضوعی سال 2025 توسط آژانس رتبهبندی بریتانیایی QS World University Ranking by Subject 2025 منتشر شد. دانشگاه معدن سن پترزبورگ امپراتریس کاترینا دوم در دستهبندی اصلی «مهندسی – استخراج مواد معدنی و صنایع معدنی» (Engineering - Mineral & Mining Engineering) در میان پنج دانشگاه برتر جهان قرار گرفت و رتبه چهارم را کسب کرد. همچنین در بخش «مهندسی – مهندسی نفت و گاز» (Engineering - Petroleum Engineering) به جمع 100 دانشگاه برتر راه یافت. این بهترین نتیجه در میان تمام دانشگاههای روسیه در سال جاری محسوب میشود. دانشگاه معدن سن پترزبورگ، مهمترین دانشگاه تخصصی کشور در حوزه منابع معدنی و بخش سوخت و انرژی است.
در مجموع، بیش از 5200 دانشگاه از 148 کشور جهان در این رتبهبندی شرکت کردند که از این تعداد، 1747 دانشگاه به فهرست نهایی راه یافتند. رتبهبندی سال 2025 در حوزه معدن بر اساس چهار شاخص زیر تنظیم شده است:
- اعتبار علمی دانشگاه در جامعه دانشگاهی (40% – دانشگاه معدن 83 امتیاز از 100 کسب کرده که دومین رتبه در جهان است).
- اعتبار در میان کارفرمایان (30% – امتیاز 79.6).
- شاخصهای انتشار مقالات علمی در بازه زمانی 2019 تا 2023:
- تعداد استنادها به ازای هر مقاله (15% – امتیاز 80.6).
- شاخص هرش (H-Index) (15% – امتیاز 77.6).
از رقبای اصلی دانشگاه معدن در این رتبهبندی میتوان به مدرسه معدن کلرادو (آمریکا)، دانشگاه نیو ساوت ولز (استرالیا) و دانشگاه مکگیل (کانادا) اشاره کرد.
در مجموع، 43 دانشگاه روسی در این رتبهبندی حضور دارند. در رشته مهندسی معدن، دانشگاه دولتی مسکو در رتبه 38 و دانشگاه ملی علوم و فناوری MISIS در جایگاه 48 قرار دارند. در سایر حوزهها، کنسرواتوار چایکوفسکی در رشته موسیقی با رتبه 10 بهترین جایگاه را در میان دانشگاههای روسی دارد.
رتبهبندی QS: شاخصی معتبر برای دانشگاهها در سطح جهان
رتبهبندی موضوعی QS، که توسط آژانس بریتانیایی Quacquarelli Symonds (QS) منتشر میشود، یکی از سه رتبهبندی معتبر جهانی در کنار رتبهبندی تایمز (Times Higher Education) و رتبهبندی شانگهای (ARWU) محسوب میشود. این رتبهبندی دانشگاهها را بر اساس رشتههای تحصیلی و زمینههای علمی ارزیابی میکند و تصویری دقیق از نقاط قوت و تخصص دانشگاهها ارائه میدهد. در این رتبهبندی، شاخصهایی مانند اعتبار علمی، اعتبار در بین کارفرمایان، میزان استناد به مقالات علمی، نسبت اعضای هیئت علمی و دانشجویان بینالمللی و سایر معیارها بررسی میشوند که به ارزیابی کیفیت آموزش و پژوهش در حوزههای مختلف کمک میکند.
دلایل موفقیت دانشگاه معدن سن پترزبورگ در شرایط تحریم
علیرغم فشارهای تحریمی بیسابقه علیه روسیه، دانشگاه معدن موفق شده است جایگاه علمی خود را حفظ کند. در حالی که نهادهای سیاسی غرب رویکرد متفاوتی اتخاذ کردهاند، جامعه علمی اروپا همچنان دانشگاه معدن سن پترزبورگ را به عنوان یک شریک علمی باسابقه و معتبر میشناسد.
این اعتبار نتیجه همکاریهای بینالمللی متعدد از جمله:
- برگزاری انجمنهای مواد خام روسی-آلمانی و روسی-بریتانیایی،
- فوروم «منابع طبیعی آفریقا» که دانشگاه معدن مبتکر آن بود،
- فعالیت «مرکز صلاحیتهای آموزشی معدن» تحت نظارت یونسکو،
- و همچنین 250 سال سابقه علمی و آموزشی این دانشگاه است.
سال آینده، دانشگاه معدنی میزبان «کنگره جهانی صنایع معدنی» خواهد بود و افتتاح دانشگاه مشترک روسیه و چین در حوزه مواد خام نیز در این مرکز برگزار خواهد شد.
جایگاه فارغالتحصیلان دانشگاه معدنی در صنعت جهانی
امروز در هیچ معدن و هیچ شرکت بینالمللی معدن در جهان نمیتوان یافت که فارغالتحصیلان دانشگاه معدن سن پترزبورگ در آن مشغول به کار نباشند.
علاوه بر این، میزان استناد به مقالات علمی دانشگاه نشاندهنده کیفیت بالای تحقیقات آن است. در 21 اکتبر 1773 (تقویم قدیم)، کاترین کبیر فرمان تأسیس دانشگاه معدن را امضا کرد. اولین کلاسها در سال 1774 برگزار شدند و اولین فارغالتحصیلان در سال 1776 دانشآموخته شدند. این سه سال را میتوان بهدرستی آغاز آموزش عالی فنی در روسیه دانست. از نوامبر 2023، این دانشگاه به افتخار کاترین دوم، نام وی را بهعنوان بخشی از عنوان خود اتخاذ کرد.
دانشگاه معدن سن پترزبورگ 8 دانشکده اصلی دارد:
- مهندسی معدن
- مهندسی نفت و گاز
- اکتشاف زمینشناسی
- مهندسی مکانیک و ماشینسازی
- مهندسی عمران
- فرآوری مواد معدنی
- مهندسی اقتصادی
- مهندسی انرژی
همچنین شامل مؤسسه آموزشی فناوریهای دیجیتال و دو گروه تخصصی آموزشی و پژوهشی برای تربیت نیروی انسانی است.
دانشگاه معدن 66 برنامه تحصیلی در مقطع کارشناسی و 26 برنامه دکترا ارائه میدهد که پرطرفدارترین رشتهها شامل مهندسی نفت و گاز، مهندسی معدن، زمینشناسی کاربردی و مکانیک معدن هستند.
هر دانشجو در طول دوره تحصیل، 8 مهارت تخصصی اضافی و 2 تخصص فنی دریافت میکند. این مهارتها در مراکز شبیهسازی، از جمله مرکز صلاحیتهای «بلاز»، سایتهای تحقیقاتی در منطقه لنینگراد و کریمه آموزش داده میشوند.
امروز، این دانشگاه نه تنها قطب تربیت نیروی انسانی برای صنایع معدنی است، بلکه یکی از بزرگترین مراکز تحقیقاتی کشور محسوب میشود. این مرکز دارای 8 واحد پژوهشی بزرگ است که تحقیقات بنیادی و کاربردی را در حوزههایی از کاهش تأثیرات زیستمحیطی تا تولید محصولات نهایی با ارزش افزوده بالا انجام میدهند.
- این دانشگاه تاکنون 42 آزمایشگاه تحقیقاتی تأسیس کرده است.
- دانشمندان دانشگاه معدن حفاری تاریخی دریاچه وستوک در قطب جنوب را در عمق بیش از 3000 متر انجام دادهاند.
- اکنون این دانشگاه در حال آمادهسازی پروژه حفاری فوقعمیق در منطقه کومی برای مطالعه ژنز زمین و کشف منابع طبیعی جدید است
مدل جدید آموزش مهندسی 6 ساله که در این دانشگاه اجرا شده، مورد توجه بسیاری از کشورها قرار گرفته است. درخواستهایی برای بررسی متدولوژیکی این مدل از چین، هند، ایران، بلاروس، ایالات متحده، آفریقا و آمریکای لاتین دریافت شده است.
بدون شک، دانشگاه معدن سن پترزبورگ همچنان در مسیر پیشرفت و گسترش جایگاه خود در عرصه بینالمللی حرکت میکند.
