دانشگاه معدن سنپترزبورگ امپراتریس کاترین دوم در بیش از ده حوزه مختلف با همکاران خود در جمهوری اسلامی ایران همکاری میکند. این همکاریها شامل کارآموزیهای آموزشی عمومی برای دانشجویان، «مدارس تابستانی» و برنامههای آشنایی با فرهنگ و تاریخ، انتشار مشترک مقالات علمی و برگزاری منظم سمینارهای علمی است.
برای نمونه، در چارچوب پروژه «امید – هوش پویا» با همکاری دانشگاه شیراز، سیزده گروه پژوهشی مشترک تشکیل شده است. از جمله حوزههای فعالیت این گروهها میتوان به موضوعات مهم برای صنعت منابع طبیعی اشاره کرد؛ از جمله افزایش ضریب بازیافت نفت و کاهش ردپای کربنی در فرآیند استخراج نفت، توسعه فناوری تولید کک بر پایه مواد خام نفتی و زغالسنگی، و استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر در تأسیسات استخراج نفت.
دانشگاه معدن همچنین همکاری فعالی با وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران، مؤسسه پایش علم و فناوری و استنادات جهان اسلام (ISC)، پژوهشگاه صنعت نفت ایران و دانشگاه امام حسین تهران دارد.
در این روزهای دشوار برای همکاران، شرکا و دوستان، معدنکاران سنپترزبورگ — که در این دانشگاه نمایندگانی از چند ده کشور جهان در حال تحصیل و فعالیت هستند — البته نمیتوانند سکوت اختیار کنند. آنان وظیفه خود میدانند که موضع خود را در قبال این تجاوز بیسابقه علیه جمهوری اسلامی ایران اعلام کنند.
حامد جعفرپور، دانشیار و هماهنگکننده برنامههای علمی ـ آموزشی (ایران):
«وقتی صبح اخبار را باز کردم و از حمله به تهران مطلع شدم، بلافاصله با مادرم و خواهرم در شیراز تماس گرفتم؛ شهری که در بخش مرکزی ایران قرار دارد. روز نخست سختترین روز بود. حملهای به یک مدرسه صورت گرفت و ۱۶۰ دانشآموز دختر جان خود را از دست دادند. اینترنت در دسترس نبود، اما تا پایان همان روز دوباره برقرار شد. از این فرصت استفاده میکنم تا خطاب به کسانی که بستگانی در ایران دارند و نمیتوانند با آنها تماس بگیرند، بگویم که پیامرسانهای محلی تا ساعت ۱۷ فعال هستند و پس از آن ارتباط قطع میشود. در مورد مواد غذایی، دارو و سوخت نیز هیچ کمبودی وجود ندارد؛ ایران همه این موارد را بهطور مستقل تولید میکند.
در واقع، در کشور همه انتظار وقوع چنین رویدادی را داشتند؛ اینکه دیر یا زود جنگ آغاز خواهد شد. پیش از این نیز ونزوئلا نمونهای مشابه بود، هرچند شرایط آنجا متفاوت است. پیشبینی من چیست؟ این درگیری بهسرعت پایان نخواهد یافت و ابعاد آن گسترده است. اما در هر صورت، دیگر هیچچیز مانند گذشته نخواهد بود.
پیشبینی آینده دشوار است، وقتی هر روز خبرهای تلخ تازهای به همراه دارد. دیروز شهر زادگاهم، شیراز، نیز بمباران شد. البته که نگران پدر و مادرم، خواهرم، دوستان و استادانم هستم، اما میدانم که ما ایستادگی خواهیم کرد. ملت ما شکستناپذیر است. طی چندین هزار سال، هیچگاه کسی نتوانسته این ملت را شکست دهد؛ و این بار نیز چنین نخواهد شد.
ایلخام قربانبایف، دانشجوی سال سوم دانشکده نفت و گاز (ترکمنستان):
«من، همانند همه شهروندان ترکمنستان، از آنچه در حال وقوع است در شوک کامل به سر میبرم. ایران با کشور من مرز مشترک دارد. ساکنان عشقآباد به نشانه سوگواری برای رهبر علی خامنهای، گلهایی را در مقابل سفارت ایران قرار دادند. رئیسجمهور ما، سردار بردیمحمداف، نیز مراتب تسلیت خود را به شهروندان ایران ابراز کرد و از حمایت ترکمنستان از آنان اطمینان داد. در ترکمنستان بلافاصله وضعیت آمادگی کامل رزمی اعلام شد، از جمله برای سامانههای پدافند هوایی. حریم هوایی بهطور کامل بسته شده و عبور از مرز تنها از طریق مسیرهای زمینی امکانپذیر است.
در کشور ما پنج گذرگاه مرزی فعال است. از طریق این گذرگاهها، تخلیه شهروندان روسیه، ازبکستان، جمهوری دموکراتیک خلق کره، چین، سوئد و بسیاری از کشورهای دیگر بهصورت شبانهروزی انجام میشود. برای همه آنان امکان خروج امن از ایران فراهم شده است. پدر من که سرهنگ بازنشسته است نیز در این فرایند مشارکت دارد.
وقتی شنیدم که ایالات متحده و اسرائیل بمباران گستردهای علیه ایران انجام دادهاند، نخستین فکری که به ذهنم رسید این بود: «همهچیز تمام شد؛ جنگ جهانی سوم آغاز شده است». رهبر ایران، علی خامنهای، و اعضای خانوادهاش، همچنین شماری از مقامات عالیرتبه از جمله وزیر دفاع و وزیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی کشته شدهاند. کاخ ریاستجمهوری نیز ویران شده است. هیچ تحریمی در پی این رویداد اعمال نشد و این موضوع بسیار خشمبرانگیز است. همسایگان ما ـ ازبکستان، قزاقستان و ارمنستان ـ نیز مراتب تسلیت خود را ابراز کردهاند.»
تیان هائوتیان، پژوهشگر جوان (جمهوری خلق چین):
«دیدن تحولات اخیر در ایران برای من بسیار تأسفبار است، بهویژه زمانی که به همکاران و دانشجویان ایرانی خود فکر میکنم که اکنون برای عزیزانشان در میهنشان نگران هستند. روشن است که یکی از دلایل این اقدام تهاجمی از سوی ایالات متحده، ذخایر عظیم نفت و گاز خاورمیانه، اهمیت راهبردی تنگه هرمز بهعنوان یک گره حیاتی حملونقل و همچنین تضعیف نظام پترودلار است.
چین همواره در عرصه بینالمللی نقشی سازنده ایفا میکند و از حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات از طریق گفتوگو و مذاکره حمایت میکند. در موضعگیری خود، من نیز دیدگاه و خطمشی پایدار دولت چین را که مبتنی بر احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها و عدم مداخله در امور داخلی دیگر دولتها است، میپذیرم و به آن اعتماد دارم.
گفتوگو و رایزنی تنها راه درست برای حل اختلافات و دستیابی به صلح در منطقه است و من شخصاً بهطور کامل از این رویکرد حمایت میکنم. در شرایط پیچیده کنونی، همه طرفها باید خویشتنداری و آرامش خود را حفظ کنند و جامعه بینالمللی نیز باید بهطور مشترک فضایی برای صلح ایجاد کند، نه اینکه برعکس عمل کند.
در پایان، صمیمانه امیدوارم که صلح هرچه زودتر بازگردد.»
آندومه نگومه پرینس دانیل، دانشجوی دانشکده مهندسی عمران (گابن):
«سرزمین من، جمهوری گابن، تاریخی بسیار صلحآمیز دارد. ما هرگز وارد جنگ نشدهایم و حتی با کشورهای همسایه نیز درگیری جدی نداشتهایم. اما این بدان معنا نیست که نتوانم احساسات مردمی را درک کنم که با تجاوز آشکار یک کشور دیگر مواجه شدهاند.
به نظر من، لازم است درک کنیم که رویدادهای ایران تنها برای خاورمیانه خطرناک نیست، بلکه برای کل بشریت نیز تهدیدآمیز است، زیرا آنچه در حال وقوع است از چارچوب حقوق بینالملل فراتر میرود. افزون بر این، این جنگ نهتنها بر روی زمین، بلکه در آسمان و در عرصه اطلاعاتی نیز جریان دارد.
از یک سو، مهم است که از تحولات روز جهان آگاه باشیم و خود را از اخبار مناطق بحرانی ـ حتی اگر از سرزمین ما دور باشند ـ جدا نکنیم. از سوی دیگر، لازم است جریان خبری را تا حد امکان فیلتر کنیم تا بتوانیم با «ذهنی آرام و خونسرد» وضعیت را بهطور مستقل تحلیل کنیم، نه تحت تأثیر تحریکات و فضاسازیها.
برای درک این واقعیت نیازی به نگاه کردن به نقشه نیست تا فهمید که ایران تهدید سرزمینی برای ایالات متحده محسوب نمیشود. با این حال، آمریکاییها کلیشهای از خطرناک بودن این جمهوری و مردم آن را به جامعه جهانی تحمیل میکنند. من بر اساس تجربه شخصی خود قضاوت میکنم و میبینم که تصویری از افراطگرایی که ایالات متحده ترسیم میکند با واقعیت همخوانی ندارد.
هماتاقیهای من در خوابگاه یک ایرانی و یک عراقی هستند. طی سالهای زندگی مشترک، آنها به دوستان واقعی من تبدیل شدهاند. من با کمال میل دوست دارم در چارچوب یک برنامه تبادل دانشگاهی از ایران دیدن کنم. با وجود تحریمها، همه جهان از ظرفیت علمی و آموزشی ایران آگاه است. افزون بر این، در گابن استادان و پژوهشگران بسیار توانمندی فعالیت میکنند که در زمان خود در تهران و شیراز تحصیل کردهاند.»
نوآ سگورا اکتور لوئیس، دانشجوی دکتری – هیدروژئولوگ (کوبا):
«نخستین کسانی که به ذهنم رسیدند دوستان ایرانی من بودند که در دانشگاه معدن تحصیل میکنند و همچنین خانوادههایشان. وضعیت بسیار دشواری است. اکنون جهان در یک مقطع بسیار بحرانی قرار دارد؛ ما در آستانه دورهای تازه هستیم که در آن همهچیز ممکن است در هر لحظه تغییر کند. همانگونه که معمولاً اتفاق میافتد، ایالات متحده میخواهد بدون توجه به حاکمیت یک کشور، به منابع آن دسترسی پیدا کند.
کوبا این مسئله را بهخوبی میشناسد؛ کشور من ۶۶ سال است که تحت تحریمهای آمریکا و در شرایط انزوا زندگی میکند. بهدلیل محاصره نفتی، در کوبا با کمبود سوخت مواجه هستیم و قطع برق بهطور مداوم رخ میدهد. تنها چند روز پیش، میلیونها نفر از جمله ساکنان پایتخت، هاوانا، بدون برق ماندند.
مردم کوبا هنگامی که از وضعیت ونزوئلا مطلع شدند، بلافاصله پیشبینی کردند که کشور بعدی ایران خواهد بود. ما باید تا جایی که میتوانیم کمک کنیم. این مسئله به همه ما مربوط میشود.»
والریا کیروس، مدرس و فارغالتحصیل دانشگاه معدن در سال ۲۰۲۲ (اکوادور):
«من اهل اکوادور هستم. در کشور من که در قلب جهان قرار دارد و محل زندگی فرهنگها و ملتهای گوناگون است، گفتوگوی تمدنها و احترام متقابل میان کشورها از ارزش بالایی برخوردار است. اجازه دهید در این روزهای دشوار، همبستگی صمیمانه خود را با ملت ایران ابراز کنم. مهم است به یاد داشته باشیم که پشت هرگونه تنش ژئوپلیتیکی، میلیونها انسانی قرار دارند که در جستوجوی صلح، آموزش، پژوهشهای علمی و پیشرفت بشریت هستند.
من عمیقاً باور دارم که آموزش، علم و همکاریهای بینالمللی مهمترین پلهای تفاهم میان ملتها هستند، بهویژه در دورههای دشوار تاریخ. در همین چارچوب، احترام عمیق خود را نسبت به کرامت، میراث فرهنگی غنی، تاریخ چند هزار ساله و استقامت ملت ایران ابراز میکنم؛ ملتی که در طول قرنها همواره قدرت، خرد و توانایی خود را در غلبه بر چالشها نشان داده است.»
نگوین وان تانگ، دانشیار دانشگاه معدن (ویتنام):
«من در ویتنام به دنیا آمده و بزرگ شدهام، اما اکنون ۱۵ سال است که در روسیه زندگی میکنم. من از دانشگاه معدن سنپترزبورگ فارغالتحصیل شدهام و امروز بهعنوان دانشیار در گروه توسعه و بهرهبرداری از میادین نفت و گاز فعالیت میکنم. تاریخ کشور ما با دورههای دشوار جنگ و تقسیم سرزمین گره خورده است، از این رو موضوع ثبات و صلح برای ما بسیار حساس و مهم است. در خانواده من نیز این موضوع یک خاطره شخصی است: پدربزرگم در جنگ با آمریکاییها شرکت داشت و ما بهخوبی میدانیم که زندگی عادی و آرام تا چه اندازه میتواند شکننده باشد.
در آن زمان، ایالات متحده تحت عنوان کمک به ویتنام جنوبی، کشور من را بمباران میکرد — بیمارستانها، مدارس و خانهها هدف قرار میگرفتند. ما میدانستیم که دلیل اصلی این اقدامات، تلاش برای به دست گرفتن کنترل و قدرت در ویتنام و جلوگیری از افزایش نفوذ اتحاد جماهیر شوروی در جنوبشرق آسیا بود. امروز نیز دلیل اقدامات تهاجمی علیه ایران در چارچوب ژئوپلیتیک قابل درک است. حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از ذخایر نفت جهان در خاورمیانه متمرکز شدهاند و هر کس که کنترل این منطقه را در اختیار داشته باشد، عملاً کنترل بخش بزرگی از جهان را در دست خواهد داشت.
من با دقت تحولات آن منطقه را دنبال میکنم. در چنین شرایطی، مهمترین مسئله سرنوشت مردم عادی است. هرگونه تشدید تنش، پیش از هر چیز بر زندگی غیرنظامیان تأثیر میگذارد — بر خانوادهها و بر امکان زندگی، تحصیل و کار مردم. من امیدوارم که برای همه طرفها کاهش تنش و جستوجوی راهحلها از طریق سازوکارهای دیپلماتیک در اولویت قرار گیرد.
هر سال دانشجویان ایرانی برای شرکت در «مدارس تابستانی» به دانشگاه ما میآیند؛ آنها افرادی گشادهرو، سختکوش و دارای دیدگاهی گسترده هستند. من صمیمانه امیدوارم که روند کاهش تنشها آغاز شود و منطقه بتواند به سوی آیندهای پایدارتر و امنتر حرکت کند؛ آیندهای که در آن حفاظت از جان و کرامت انسانها در اولویت قرار داشته باشد.»
ویتالـی سولومین، دانشجوی دانشکده نفت و گاز و مرکز آموزشی نظامی (روسیه):
«من رویدادهای تراژیکی را که در خاورمیانه در حال رخ دادن است با دقت دنبال میکنم. در ۲۲ ژوئن سال ۱۹۴۱ آلمان نازی بدون اعلام جنگ به اتحاد جماهیر شوروی حمله کرد. جنگی آغاز شد که به کشته شدن میلیونها انسان انجامید. اکنون نیز میبینیم که نیروهای مسلح ایالات متحده و اسرائیل حملات موشکی علیه ایران انجام میدهند و در نتیجه آن، تلفات گستردهای در میان جمعیت غیرنظامی به وجود آمده است.
به این ترتیب، «دولتهایی که خود را اربابان جهان میپندارند اما در عمل همچون دولتهای یاغی رفتار میکنند»، به دلایلی که تنها خودشان از آن آگاهند — خواه تغییر نظام سیاسی، کسب برتری تاکتیکی برای گسترش نفوذ در منطقه، جلوگیری از روند عادیسازی روابط میان کشورهای عربی یا اهداف دیگر — به خود اجازه میدهند انسانهای بیگناه را به قتل برسانند. این اقدامات با تمام موازین حقوق بینالملل بشردوستانه در تضاد است و یک فاجعه بزرگ انسانی به شمار میرود.
من بهعنوان یک شهروند روسیه معتقدم که این مسئله صرفاً مشکل یک کشور یا منطقه خاص نیست، بلکه چالشی جدی برای کل جامعه جهانی است.
در میان دوستان و آشنایان من ایرانیان و همچنین نمایندگانی از دیگر کشورهای خاورمیانه حضور دارند که رویدادهای جاری را بسیار دردناک تجربه میکنند و ما نیز در حد توان از آنها حمایت میکنیم. در شرایط جنگ ترکیبی، علاوه بر اقدامات نظامی در زمین و آسمان، نبردی نیز در عرصه اطلاعاتی در جریان است؛ بهگونهای که گاه مردم تحت تأثیر تحریکات و فضاسازیها، بدون آنکه تجربه شخصی از ارتباط با یکدیگر داشته باشند، نسبت به هم احساس دشمنی پیدا میکنند.
دوستان و همکاران ایرانی من انسانهایی باهوش، خلاق و فرهیخته هستند که در روسیه زندگی میکنند، به سنتها و فرهنگ ما احترام میگذارند، تحصیل میکنند و همراه با ما برای پیشرفت دانشگاه و همچنین برای توسعه هر دو کشور تلاش میکنند. و ما نیز بیتردید با تمام وجود در کنار آنها هستیم.»
ولادیمیر لیتویننکو، رئیس دانشگاه معدن سنپترزبورگ :
«حمله به جمهوری اسلامی ایران با ترور رهبر بهرسمیتشناختهشده آن از سوی جامعه جهانی، امام خامنهای، و همچنین حمله به یک مدرسه دخترانه در میناب آغاز شد. برای انسانهای عادی که به ارزشهای مشترک انسانی باور دارند، چنین اقداماتی آشکارا فراتر از هرگونه مرز اخلاق و انسانیت است. در ذهن نظامیگرایانی که مهار خود را از دست دادهاند، این اصل حاکم است که «آنچه به سود من است، همان اخلاقی است». بر این وضعیت، موضع اتحادیه اروپا نیز بر شدت این بدبینی میافزاید؛ بهگونهای که رهبران اروپا کشتار گسترده دانشآموزان دختر را «هزینهای ضروری در مسیر دموکراسی» میدانند.
ساکنان سنپترزبورگ، بهعنوان مردمی که شهرشان محاصره ۹۰۰روزه را تجربه کرده است، بهخوبی درک میکنند که امروز شهروندان کشوری که هدف نابودی قرار گرفته اما با شجاعت مقاومت میکند، چه احساسی دارند. آنان در برابر نسلکشی، ارادهای شکستناپذیر و ایمان به پیروزی را قرار دادهاند. ما هشتاد سال پیش ایستادگی کردیم و امروز نیز باور داریم که همکاران ما، که سالهاست به دوستان ما تبدیل شدهاند ـ دانشمندان برجسته و دانشجویان جوان ـ در برابر آنچه علیه آنان «خشم حماسی» نامیده میشود، اما در حقیقت «پستی حماسی» است، ایستادگی خواهند کرد. کاملاً آشکار است که تمایل آشکار به تصرف میادین نفتی، تنها در پوشش ارزشهای لیبرال ـ دموکراتیک پنهان شده است.
و نکتهای دیگر. آنچه در حال وقوع است، یادآوری بزرگی برای روسیه است؛ کشوری که همانند ایران از ذخایر عظیم هیدروکربنی و منابع معدنی برخوردار است. اگر ما سپر موشکی ـ هستهای که بهوسیله نسلهای متعدد مهندسان و طراحان ایجاد شده است را نداشتیم، چه کسی میتوانست تضمین کند که کشور ما تاکنون سرنوشتی مشابه جمهوری اسلامی ایران پیدا نکرده بود. در جهان امروز، حاکمیت یک کشور مستقل تنها میتواند بر قدرت آن، بر علم و نوآوری، بر بدنه مهندسی و تلاش روزانه آن استوار باشد؛ چه در مجتمع نظامی ـ صنعتی و چه در تأمین آن با فلزات، مواد معدنی و انرژی.
از طرف «بدنه مهندسان معدن» صمیمانهترین تسلیتهای خود را به خانوادههای قربانیان و به ملت ایران که در رنج و اندوه به سر میبرد ابراز میکنم و امیدوارم که خرد جمعی بشریت اجازه ندهد جنگ جهانی سوم ـ که ممکن است آخرین جنگ باشد ـ آغاز شود.»