نتایج پژوهش مشترک دانشمندان دانشگاه معدن سنپترزبورگ و دانشگاه شیراز (ایران) در شماره ویژه مجله «یادداشتهای مؤسسه معدن» با محوریت تحول دیجیتال در صنایع انرژی، نفت و گاز و معدن و متالورژی منتشر شده است. مقالات این مجموعه طیف گستردهای از کاربردهای فناوریهای دیجیتال فراگیر را در بر میگیرد؛ از شناسایی بارهای عملیاتی گرفته تا پیشبینی خواص مخازن و توسعه مدلهای آنتولوژیک برای بنگاههای صنعتی.
یکی از پیچیدهترین و چندبُعدیترین حوزههای دیجیتالیسازی در صنعت، ایجاد متاورسهای صنعتی است. این متاورسها محیطهای مجازیای هستند که در آنها با استفاده از دوقلوهای دیجیتال، فرایندهای تولیدی مدلسازی، بهینهسازی و پایش میشوند. اجرای چنین رویکردی مستلزم بهکارگیری پیشرفتهترین ابزارهای بصریسازی و تعامل (نظیر نمایشگرهای واقعیت مجازی (VR)، عینکهای واقعیت افزوده (AR) و پنلهای هولوگرافیک) و نیز استفاده از دستگاههای اینترنت اشیا (IoT)، هوش مصنوعی و شبیهسازی است.
پژوهشگران سنپترزبورگ و شیراز، فرایندهای نگهداری و تعمیرات تجهیزات را بهعنوان سکوی آغازین برای ایجاد متاورس در یک واحد صنعتی پیشنهاد کردهاند. مدیریت بنگاههای صنعتی مدرن، عموماً ترجیح میدهد نه بهصورت پیشگیرانه صرفاً بر اساس توصیههای سازنده، و نه بهصورت واکنشی پس از بروز خرابی، بلکه بر مبنای وضعیت واقعی تجهیزات و در زمان ضروری مداخله کند. در این چارچوب، دوقلوی دیجیتال نقش بسیار مؤثری ایفا میکند.
در مقالهای با عنوان «تحول دیجیتال فرایند نگهداری و تعمیرات تجهیزات برای ایجاد متاورس صنعتی»، مفهوم توسعه چنین مدل مجازیای بررسی شده و معماری آن بهصورت ساختاریافته ارائه شده است. یکی از اجزای کلیدی سامانه—یعنی فرایند ایجاد آواتارِ مهندس خدمات سایبر-فیزیکی—بهطور دقیق طراحی و تحلیل شده است. همچنین آزمایشهای آزمایشگاهی انجام شده که در آنها این آواتار در یک مسئله واقعی صنعتی، شامل نگهداری یک پمپ گریز از مرکز، مورد آزمون قرار گرفته است.
تعامل آواتار مهندس خدمات با دوقلوهای دیجیتال تجهیزات، امکان شناسایی زمان بهینه انجام عملیات نگهداری را فراهم کرده و اجرای این فرایند را به سطحی کیفی و فناورانه بالاتر ارتقا میدهد.
